बिहार सरकारी नौकरी 2026: अल्टीमेट गाइड | BPSC, BSSC, Bihar Police भर्ती, सिलेबस, सैलरी और तैयारी गाइड
बिहार सरकारी नौकरी 2026: अल्टीमेट गाइड | सभी भर्ती बोर्ड, प्रक्रिया, सिलेबस, सैलरी और परीक्षा कैलेंडर
बिहार में सरकारी नौकरी सम्मान, स्थिरता और उज्ज्वल करियर का प्रतीक है। BPSC से लेकर BTSC तक सभी प्रमुख भर्ती बोर्डों की पूरी जानकारी एक जगह—चयन प्रक्रिया, पात्रता, सिलेबस, सैलरी और 2026 कैलेंडर सहित। iSathi.com की यह गाइड आपकी सफलता सुनिश्चित करेगी।
सभी प्रमुख भर्ती बोर्ड और पद
1. बिहार लोक सेवा आयोग (BPSC)
राज्य की सबसे प्रतिष्ठित संस्था, गजेटेड अधिकारियों के लिए।
-
प्रमुख पद: SDM, DSP, राजस्व अधिकारी (RO), BDO।
-
पात्रता: स्नातक।
-
चयन प्रक्रिया: Prelims (150 अंक MCQ), Mains (वर्णनात्मक: GS 1-2, हिंदी, वैकल्पिक), Interview (120 अंक)।
-
सैलरी: ₹53,100 – ₹1,67,800 (लेवल 7-9)।
-
सिलेबस: बिहार इतिहास/भूगोल, राजव्यवस्था, अर्थव्यवस्था, समसामयिकी।
-
पदोन्नति: SDM से DM/सचिव तक।
2. बिहार कर्मचारी चयन आयोग (BSSC)
ग्रुप B & C पदों के लिए।
-
प्रमुख पद: सचिवालय सहायक, राजस्व कर्मचारी, पंचायत सचिव, LDC।
-
पात्रता: 12वीं (Inter Level) या स्नातक (CGL)।
-
चयन प्रक्रिया: PT + Mains।
-
सैलरी: ₹19,900 – ₹81,100 (लेवल 2-7)।
-
सिलेबस: GS, विज्ञान, गणित, रीजनिंग।
3. बिहार पुलिस अधीनस्थ सेवा आयोग (BPSSSC)
पुलिस भर्ती का केंद्र।
-
प्रमुख पद: SI (दारोगा), सार्जेंट।
-
पात्रता: स्नातक + शारीरिक मानक।
-
चयन प्रक्रिया: Prelims, Mains, PET/PST।
-
सैलरी: ₹35,400 – ₹1,12,400 (लेवल 6)।
-
सिलेबस: GK, हिंदी।
-
पदोन्नति: SI से SP तक।
4. केंद्रीय चयन पर्षद (CSBC) – सिपाही भर्ती
निचले पुलिस पद।
-
प्रमुख पद: कांस्टेबल, फायरमैन।
-
पात्रता: 10+2।
-
चयन प्रक्रिया: लिखित (क्वालीफाइंग) + PET (दौड़, कूद, गोला)।
-
सैलरी: ₹21,700 – ₹69,100 (लेवल 3)।
5. बिहार तकनीकी सेवा आयोग (BTSC)
तकनीकी पद।
-
प्रमुख पद: JE, स्टाफ नर्स, चिकित्सा अधिकारी।
-
पात्रता: डिप्लोमा/डिग्री (B.Tech/MBBS)।
-
चयन प्रक्रिया: मेरिट/CBT।
-
सैलरी: ₹25,000 – ₹1,42,400।
6. शिक्षा विभाग (BPSC TRE/BET)
शिक्षक भर्तियाँ—PRT, TGT, PGT, प्रोफेसर।
-
प्रमुख पद: PRT (1-5), TGT (6-10), PGT (11-12), स्पेशल टीचर, असिस्टेंट प्रोफेसर।
-
पात्रता: D.El.Ed/B.Ed/M.Ed/CTET + स्नातक/मास्टर्स (55%)।
-
चयन प्रक्रिया: TRE (MCQ) + दस्तावेज सत्यापन; BET (UGC NET पैटर्न)।
-
सैलरी: ₹25,000 – ₹1,82,400 (लेवल 4-10)।
-
विशेष: TRE 4.0 में 40,000+ पद।
7. व्यावसायिक प्रशिक्षक (BSEIDC/BPSC)
वोकेशनल ट्रेनर्स।
-
प्रमुख पद: IT/ITES, ऑटोमोटिव, इलेक्ट्रॉनिक्स ट्रेनर।
-
पात्रता: ITI/डिप्लोमा + अनुभव।
-
चयन प्रक्रिया: लिखित + स्किल टेस्ट।
-
सैलरी: ₹25,000 – ₹1,00,000 (लेवल 4-8)।
-
विशेष: 1,000+ पद संभावित।
बिहार सरकारी परीक्षा कैलेंडर 2026 (संभावित)
| परीक्षा बोर्ड | अधिसूचना | परीक्षा स्थिति |
|---|---|---|
| BPSC 71वीं CCE | सितंबर-अक्टूबर 2025 | Prelims: जनवरी 2026 |
| BSSC Inter Level | आवेदन जारी | Mains: मार्च-अप्रैल 2026 |
| Bihar Police SI | नवंबर 2025 | फरवरी 2026 |
| BTSC JE | जनवरी 2026 | प्रक्रिया जारी |
| BPSC TRE 4.0 | फरवरी 2026 | अप्रैल 2026 |
| Bihar BET | जनवरी 2026 | UGC NET पैटर्न |
| BSEIDC Vocational | मार्च 2026 | मई 2026 (स्किल टेस्ट) |
| BPSC स्पेशल टीचर | जारी | 29 जनवरी 2026 |
नोट: सभी सैलरी 7वें वेतन आयोग के अनुसार (DA, HRA सहित)। तिथियाँ tentative।
तैयारी के प्रो-टिप्स
-
बिहार स्पेशल: इम्तियाज अहमद/क्राउन की किताबें (इतिहास, भूगोल)।
-
करंट अफेयर्स: 1 वर्ष के बिहार/राष्ट्रीय समाचार।
-
PYQs: 10+ वर्ष के पेपर सॉल्व करें।
-
मॉक टेस्ट: iSathi.com के mock टेस्ट से प्रैक्टिस।
-
शिक्षा/वोकेशनल: CTET/STET/NCVT पहले क्लियर करें।
______________________________________________________________________________________________________________________________